Thời gian : VÉ SỐ HẾT HÀNG,... - Hong Khuu.

 

VÉ SỐ HẾT HÀNG, VÉ VỀ “NGÀY XƯA” AI BÁN?

Có những câu hỏi vừa bật ra khỏi môi là nghe cái “bụp” — trái tim rớt thẳng xuống đáy bao tử, nặng trịch như ai cột cục đá mài vô sợi gân cổ. Kỳ thiệt nghen, đời người lạ lùng, càng đau lại càng muốn nhớ — giống y như kẻ ghiền ớt, biết cắn vô là sặc sụa mà vẫn cứ ham chấm thêm miếng nữa cho nó đã cái nết phong trần.

“Bao giờ cho đến ngày xưa?”

Mới thốt lên thôi mà nguyên một bầu trời ký ức nó ụp xuống đầu. Mà cái mưa ký ức này ngộ lắm — mưa toàn tiếng dép sa-bô gõ “cộp cộp” trên nền gỗ, tiếng pháo đì đùng xé toạc màn đêm ba mươi, tiếng má khua nồi chén loảng xoảng dưới bếp hòa với tiếng ba ho khan ngoài hiên. Cái tiếng ho mỏng dính, liêu xiêu — mỏng hơn cả làn khói nhang đêm giao thừa. Hồi đó tui không biết rằng mình đang ký ức hóa từng tiếng động nhỏ đó, khắc từng tiếng từng tiếng vào tâm khảm mang theo suốt cả đời người còn lại.

Chị em tui hồi nhỏ giống như bầy chim sẻ đói nằm chen chúc trong cái ổ rơm rách nát. Cái ổ nghèo tới mức gió lùa qua vách nghe rõ mồn một hơn cả tiếng người — vậy mà đứa nào đứa nấy cũng nôn lớn, nôn mọc lông mọc cánh để bay. Bay khỏi mái nhà thấp lè tè. Bay khỏi những bữa cơm chan nước tương mà phải giả bộ húp sùm sụp như thể đó là mỹ vị trần gian, cho má bớt tủi lòng.

Hồi đó cứ tưởng ngoài đời là thiên đường.

Ai dè lớn lên mới thấu: đời rộng thiệt đó, mà lòng người lạnh hơn nước đá cây. Và cái thiên đường mình ham bay tới, thật ra chỉ là một căn phòng trống không mùi má, không tiếng ba.

Có những đêm đứng giữa phố thị đèn hoa, xe cộ chạy ào ào như nước lũ, tự nhiên sống mũi cay xè — không phải vì khói xe, mà vì nhớ. Nhớ cái quạt máy quay “cọt kẹt” như ông già hen suyễn. Nhớ cái nền gỗ ọp ẹp, mỗi lần bước qua là kêu “cót két” như đang than thở giùm cho phận người. Nhớ cái thứ ấm áp kỳ lạ mà chẳng có thể tìm được cho dù bất kỳ nơi đâu trên thế gian này. Nhà không có nổi cây quạt tốt — vậy mà người ôm người ngủ, nghe nó mát làm sao!.

Ông bà nói đâu có sai: “Con người có tổ có tông, như chim có tổ, như sông có nguồn.” Sông chảy vạn dặm cũng nhớ đầu nguồn. Người bay cao cỡ nào, tới hồi bị đời quăng quật te tua như cọng lục bình mùa nước nổi, mới hiểu — cái tổ rơm rách nát năm nào mới là thứ thuốc an thần ngon lành nhất thế gian. Không cần toa, không cần tiền. Chỉ cần bước vào là hết bệnh.

Tấm hình mùng Hai Tết Tân Dậu 1981.

Năm đó tui mười lăm tuổi — cái tuổi con gái bắt đầu biết soi gương lâu hơn soi bài tập. Cái tuổi mà mặc được bộ đồ mới là thấy đời mình sáng rực như đèn chớp hội chợ, hễ ai khen một câu là trong bụng nở như bắp rang. Sau bao năm Tết tản mác vì cái nghèo đeo đẳng không chịu buông tha, năm đó cả nhà mới được quây quần. Đủ mặt, đủ tiếng cười, đủ hơi người — mà hễ đủ người là Tết tự nhiên thành “Tết thiệt”, dù nhà chẳng có gì ngoài mấy đòn bánh tét và một tấm chiếu mới.

Nói tới bánh tét là tui phải kể.

Ba tui gói bánh kiểu “cha truyền con nối” mà hổng giống ai hết trơn — đòn bành ky bự chảng như khúc củi đình, nhân đậu xanh để sống nhăn răng. Tới hồi cắt ra, mỡ màng đậu đỗ đổ lộn tùng phèo như công trình thầu bỏ trốn. Hồi đó tui sợ bánh của ba, né còn hơn né người yêu cũ thiếu nợ. Nhìn sang bánh nhà hàng xóm mà thèm: nhỏ gọn, ráo hoảnh, đẹp như con gái nhà giàu đi lễ chùa đầu năm.

Vậy mà bây giờ, tui thèm cái đòn bánh “banh chành” đó tới đứt ruột.

Có những món ăn ngon đâu phải vì vị giác. Mà vì cái người ngồi tỉ mẩn gói cho mình ăn… giờ đã ngao du tận miền mây trắng xa xôi.

Hồi đó chụp hình gia đình là một sự nghiệp gian nan trần ai khoai củ. Phải kéo nhau ra tận tiệm Tân Việt Mỹ ngoài Thị Nghè — mà ba má tui thì ngán đi xa hơn ngán thiếu gạo, nên bác Ba Tặng thành “phó nhòm bất đắc dĩ” của thời cuộc.

Nhìn cái áo tui mặc trong hình mới ghê: hoa lá hẹ nở rộ từ vai xuống eo, màu mè như thể mùa Xuân uống nhầm rượu đế rồi té vào tấm vải. Vậy mà mặc vào là thấy mình đẹp cỡ minh tinh Hồng Kông chứ chẳng chơi! Con gái mà — hồi đó đâu cần đẹp thiệt, chỉ cần tin mình đẹp là đủ vui nguyên cái Tết. Suốt đời này tui chưa thấy ai mặc cái áo giống vậy. Chắc ông trời đặt may đúng một bộ rồi dẹp mẫu luôn — cái áo đó chỉ thuộc về con nhỏ mười lăm tuổi trong tấm hình đó, và mãi mãi là vậy.

Còn đôi sa-bô đầu tiên trong đời. Mang vào nghe “cộp cộp” mà lòng nở hoa dữ thần. Tối ngủ còn để ngay đầu giường, lâu lâu hé mắt ngó coi nó còn đó không — như thể sợ hạnh phúc cũng biết bỏ đi giữa đêm.

Căn nhà ngày xưa sàn gỗ mục loang lổ như bị thời gian gặm nhấm từng miếng. Cái gác thấp lè tè tới mức đưa tay lên là đụng cây đà ngang nghe “cốc” một cái muốn giác ngộ nhân sinh. Bên trái là bộ bàn gỗ gụ. Bên phải là cái divan trải chiếc chiếu cói mới tinh — món “vũ khí” trình làng mỗi dịp Xuân về của má.

Má tui kỳ lắm nghen. Nhà có thể nghèo, chớ Tết nhất định phải có cái gì mới: cái chiếu mới, bộ đồ mới, hay hũ dưa món mới muối. Như thể má muốn nói với mùa Xuân — và với cả năm đứa con đang nhìn — rằng: “Nhà mình nghèo thiệt, chớ chưa bao giờ đầu hàng.”

Tui hiểu điều đó mãi về sau. Hiểu rồi, ngồi nhớ lại mà mắt cay xè không biết tại sao.

Có ba má để thương, có anh chị em để cãi lộn rồi tối ngủ quên sạch. Có cái cảm giác “má còn dưới bếp, ba còn ngoài hiên” — thứ cảm giác mà sau này mất rồi mới biết nó quý hơn vàng mười. Mà lạ, hồi đó mình không biết đang hạnh phúc. Hạnh phúc nó thường vậy — chỉ lộ diện khi đã thành ký ức.

Nhớ nhất là cú ba “gài” thằng em út: “Ăn nửa trái mới cay, ăn nguyên trái ngọt ngay hà con!” Thằng nhỏ tin thiệt, nuốt nguyên trái ớt hiểm. Ba giây sau mặt nó đỏ như trái gấc chín, nước mắt nước mũi chảy ròng ròng, nhảy tưng tưng như bị điện giật — giữa tiếng cười giòn tan vỡ ra khắp nhà.

Cái tiếng cười đó. Tui vẫn nghe được. Vẫn còn nguyên trong tai. Mà người tạo ra nó thì không còn nữa.

Trong tấm hình, thằng anh lớn mặt sưng sỉa vì đang đỏ bài bị kêu về chụp hình, mắt nhìn ống kính như “viên đạn lên nòng.” Con em gái sún răng thì cười tươi nhứt nhà. Ngẫm lại, tấm hình đó ai cũng thiếu cái gì: người thiếu tiền, người thiếu vui, người thiếu răng… Chỉ có tình thương là dư dả. Chỉ có tình thương là không ai thiếu.

Ba má tui đi bên nhau gần 57 năm. Như cặp máy dầu cũ kỹ nổ “lụp bụp” mà bền tới phát sợ. Nuôi năm cái “tàu há mồm” thời bao cấp, thiếu trước hụt sau, vậy mà vẫn cắn răng cho con học tới nơi tới chốn.

Ba má chẳng để lại vàng bạc. Chỉ để lại con chữ. Chỉ để lại cái nết tử tế để tụi tui bước vào đời mà không cần cúi mặt với ai.

Mà thiệt tình, đó mới là thứ gia tài không bao giờ mất giá.

Giờ ba đã thành người thiên cổ.

Người ta nói:

“Còn cha còn mẹ thì hơn,

Không cha không mẹ như đờn đứt dây.”

Cây đàn của tui giờ một dây đã đứt rồi. Dây còn lại — tiếng nó ngân lên sao mà chông chênh, sao mà buồn thảm. Không phải không có âm thanh. Mà là âm thanh đó nó thiếu, nó lạc, nó cứ vang lên giữa khoảng trống mà không có gì đỡ lấy.

Đêm giao thừa, tui nhớ tiếng còi tàu Tân Cảng hú dài như tiếng nấc của thời gian rời bến. Nhớ dáng ba lụi cụi thắp nhang, khói nhang quấn lấy lưng ổng — như thể định mệnh đang ôm lấy một đời người lam lũ, không muốn buông.

Hồi đó tui cứ nghĩ dáng ba thắp nhang sẽ còn đó mãi. Ai mà biết được — có những điều mình thấy ngày nào cũng thấy, tới một ngày không thấy nữa mà không hề được báo trước.

Có những cuộc chia tay không có hồi chuông cảnh báo. Có những người mình tưởng sẽ gặp hoài — tới lúc họ đi rồi mới hiểu: trên đời có những cuộc tái ngộ mà không con đường nào dẫn tới được.

Tui thèm được làm con nhỏ 15 tuổi năm nào.

Mặc cái áo hoa lá hẹ quê mùa. Mang đôi sa-bô gõ “cộp cộp” khắp xóm. Ăn lại đòn bánh tét nát đội hình của ba. Nghe má càm ràm. Thấy anh em cãi chí chóe rồi ngủ khì bên nhau như bầy mèo con. Ngồi canh nồi bánh đêm ba mươi, mắt khói cay mà không chịu vào nhà vì sợ bỏ lỡ một giây nào đó của đêm đó.

Hồi đó nghèo thiệt.

Mà sao lòng người giàu quá.

Bây giờ đủ thứ hết…

Lại thiếu đúng những người mình muốn gặp nhứt.

Nếu đời có bán vé quay về — tui hổng cần trẻ lại, hổng cần giàu thêm. Tui chỉ xin được làm con của ba má thêm một lần nữa thôi.

Được gọi một tiếng “Ba ơi” mà còn có ba để gọi.

Chỉ vậy thôi.

Mà sao nghe xa dữ thần.

Ngày xưa ơi… nếu có rảnh, ghé tui chơi một bữa nghen. Tui vẫn ngồi đây, vẫn nhớ, vẫn chừa sẵn trong lòng một cái ghế — cho những người đã cũ, cho những ngày không bao giờ trở lại.

Còn bạn… có bao giờ giữa một đêm yên lặng, tự nhiên nghe nguyên một trời tuổi thơ ngồi khóc trong tim mình chưa?

HONG KHUU (FB)