CON DẾ CỒ LỬA
Tuổi thơ của tôi bắt đầu bằng những buổi sáng rất sớm, khi trời còn mờ sương và tiếng gà trong xóm bắt đầu gáy. Hồi đó nhà tôi lợp mái bằng cỏ tranh. Những tấm cỏ tranh cũ lâu lâu lại được dỡ xuống thay mới, rồi đem chất phía sau nhà.
Chính từ những tấm cỏ tranh cũ ấy mà tôi biết đến thế giới của những con dế.
Có một đêm mưa lớn. Sáng hôm sau, ba tôi ra sau nhà dọn lại đống cỏ tranh. Khi vừa lật mấy tấm cỏ tranh lên, mấy con dế từ trong kẽ rơm rạ nhảy tứ tung. Ba cười, bắt mấy con dế bỏ vào tay tôi và em gái .
“Các con đem bỏ vào lon sữa bò để chơi.”
Từ bữa đó, tôi mê dế lúc nào không hay.
Sáng nào cũng vậy. Khoảng năm giờ, khi nhà ông ngoại tôi sát nhà tôi bắt đầu đọc kinh buổi sáng, tôi đã lồm cồm ngồi dậy. Trời còn mờ tối, tôi chạy ra sau nhà lật ổ rơm, mấy tấm đưng,vạch mấy đống chà cây. Chỉ cần khéo tay một chút là bắt được dế.
Dế ở quê tôi nhiều lắm: dế than màu đen bóng, nhanh và dữ,dế xám thân to, sức khỏe bền bỉ. Còn dế lửa thì đỏ au như than hồng, vừa đẹp vừa hung hăng.
Các bạn nhỏ trong xóm còn có cách gọi riêng. Con dế trống to và khỏe thì gọi là dế Cồ: Cồ lửa, Cồ than, Cồ xám. Hễ bắt được con nào lớn, càng to là tụi tôi mừng lắm, vì biết chắc đó là một con dế Cồ đá rất dữ.
Bắt được dế, tôi bỏ vào cái hộp gỗ nhỏ. Ba tôi đóng cho bằng mấy miếng ván vụn, khoan vài lỗ nhỏ cho thoáng hơi. Bên trong tôi lót ít rơm khô và lá cỏ non.
Trưa đi học về, tôi lại mở hộp ra xem.
Đêm xuống, đặt cái hộp gỗ bên cạnh giường, tôi thường nghe tiếng dế gáy râm ran trong bóng tối. Tiếng dế kêu từng hồi, nghe vừa vui vừa yên tĩnh, như thể cả tuổi thơ của tôi đang nằm gọn trong cái hộp gỗ nhỏ đó.
Lúc đó em gái tôi đang bệnh nặng, em sốt suốt mấy ngày, nằm li bì trong nhà. Má tôi thức gần như cả đêm để chăm sóc em, còn ba thì chạy đi tìm thầy thuốc trong xóm.
Có một lần tôi mang cái hộp gỗ lại gần giường cho em xem. Em mở mắt rất chậm, nhìn vào trong hộp rồi hỏi khẽ:
“Anh Hai… con dế lửa đâu?”
Tôi chỉ vào con dế đang bò trong góc hộp, em mỉm cười rất nhẹ.
“Nó đẹp quá… tối nó có gáy không anh?”
Tôi gật đầu.
em nói nhỏ:
“Vậy anh để gần giường… cho em nghe.”
Nhưng tối hôm đó em sốt cao quá, ngủ mê man. Tiếng dế trong hộp vẫn kêu râm ran, còn em thì nóng mê sản.
Một buổi sáng , tôi gặp một cái hang nhỏ dưới chân gò mối ngoài bãi đất hoang. Nhìn dấu đất , tôi biết chắc trong đó có dế.
Tôi thò tay xuống hang.
Bỗng một cái đau nhói buốt chạy thẳng lên cánh tay.
Một con bò cạp từ trong hang chích tôi.
Cái đau lan rất nhanh, như có dòng lửa chạy trong tay. Tôi choáng váng, ngồi phịch xuống bên gò mối. Trước mắt tôi tối sầm, tai ù đi. Tôi phải nằm tại đó gần năm phút, tay ôm cánh tay đau buốt, thở từng hơi ngắn, rồi mới gượng dậy nổi.
Tôi cúi xuống nhìn lại cái hang.
Một lát sau, từ trong hang bò ra một con dế lửa.
Nó to chưa từng thấy. Cái đầu đỏ au, tròn và to gần bằng ngón tay cái của tôi. Hai cái càng dày và cong, trông dữ dằn như hai cái móc nhỏ.
Tôi nhìn một cái là biết ngay:đây là một con dế Cồ lửa.
Chiều hôm đó, tụi nhỏ trong xóm kéo nhau ra bãi đất trống trước nhà tôi để xem đá dế
. Con dế của tôi đá thắng hết các con dế của thằng Khoai, thằng Mỹ, thằng Hòn… Nó trở thành vô địch của xóm.
Hôm sau thằng Nghĩa, ở bên xóm chợ, nhà rất giàu, tìm tới. Nó đem theo một con dế than to gần bằng con dế lửa của tôi.
Hai con dế được thả vào cái thùng thiếc.
Một thằng trong đám ngắt một cọng cỏ nhỏ chọc nhẹ vào càng dế để kích nó đá.
Bỗng con dế than lao tới.
Hai cái càng chạm nhau đánh “tách” một cái. Hai con dế quấn lấy nhau xoay vòng trong thùng.
Tụi nhỏ la ầm lên.
Bỗng con dế lửa hất mạnh một cái.
Con dế than loạng choạng lùi lại rồi quay đầu chạy.
Cả đám con nít reo ầm:
“Thắng rồi! Cồ lửa thắng rồi!”
Sau trận đó, thằng Nghĩa kéo tôi ra một góc rồi nói nhỏ:
“Nếu mày bán con dế này cho tao, tao trả năm đồng.”
Tôi nghe mà đứng sững.
Thời đó đi học mỗi ngày má cho tôi năm cắc tiền ăn xôi. Năm đồng đối với tôi lúc ấy lớn lắm, gần như cả một gia tài.
Nhưng tôi vẫn lắc đầu.
Tôi không nỡ bán con dế Cồ lửa của mình.
Vài ngày sau, bệnh của em gái tôi nặng hơn.
Rồi một buổi chiều rất lặng, em tôi ra đi trong căn nhà nhỏ của chúng tôi.
Sau khi em gái tôi mất, tôi như trở thành một con người khác.
Tôi không còn chạy ra bãi đất để tìm dế nữa. Những buổi sáng khi tiếng gà gáy vang lên trong xóm, tôi chỉ ngồi lặng trước hiên nhà.
Cái hộp gỗ nuôi dế vẫn đặt ở góc bàn, nhưng tôi không buồn mở ra.
Như thể cùng với em gái, một phần tuổi nhỏ của tôi cũng lặng lẽ mất đi.
Tối hôm đó, tôi mang cái hộp gỗ nuôi dế ra sau nhà.
Tôi mở nắp.Dưới ánh đèn leo lét, mấy con dế lần lượt nhảy ra bãi cỏ.
Con dế Cồ lửa là con ra sau cùng.
Nó đứng lại một chút, giương càng lên như thói quen, rồi chậm rãi bò vào đám cỏ tối.
Tôi ngồi nhìn theo thật lâu.
Bỗng tôi nhớ lại câu hỏi của em gái:
“Tối nó có gáy không anh hai ? ”
Đêm đó, dế ngoài bãi cỏ vẫn kêu.
Nhưng em tôi thì không còn nghe nữa.
Con dế Cồ lửa năm ấy đã mất hút giữa đám cỏ đêm.
Còn tôi thì ngồi rất lâu bên bãi cỏ sau nhà, nghe tiếng dế kêu thưa dần trong bóng tối.Đến lúc ấy tôi mới hiểu:Tuổi thơ cũng giống như tiếng dế đêm.
Khi còn nghe, ta cứ tưởng nó sẽ kêu mãi.
Chỉ đến một đêm nào đó, giữa khoảng sân cũ của đời mình, ta mới chợt nhận ra ,tiếng dế vẫn còn ngoài bãi cỏ,nhưng người mà ta từng muốn cho nghe tiếng dế ấy đã không còn nữa.
Và từ đêm đó,
tuổi thơ của tôi
cũng lặng lẽ đi xa
( Tác giả: Lê Văn Thông)
