CƠM KÝ TÚC XÁ
Hồi đó… lại "hồi đó"! Nghe riết muốn đập bàn, mà hễ mở miệng là nó chui ra trước. Chắc già thiệt rồi. Tuổi già kéo tới sầm sập như cơn giông tháng Bảy, biến thời gian thành ông già hàng xóm khó tánh, ngày nào cũng chống cây gậy tre gõ cộc cộc vô đầu tui mà càm ràm: "Ê, quay lại coi. Coi cái thời thanh xuân dữ dằn của mầy kìa!" Còn tương lai thì đứng tuốt tận chân trời, mỏng lét như làn sương trên sông Vàm Cỏ Đông, nhìn thấy vậy chớ với hoài không tới, cũng chẳng còn hứa hẹn được bao nhiêu. Thành thử, hễ lòng chùng xuống là tui lại lôi mấy chuyện cũ ra nhai như bò nhai cỏ khô. Nghe tưởng ngán, mà thiệt tình… ghiền dữ lắm. Người ngoài nghe chắc ngấy tới ót, còn với tui, mấy tuồng tích cũ kỹ ấy lúc nào cũng xanh rờn như đọt mồng tơi sau mưa, cứ ngọ nguậy hoài trong xó nhớ.
Vừa hé miệng là ký ức mở cửa cái rụp, kéo tay tui leo lên chiếc xe đò chạy bằng nỗi nhớ. Không cần xăng, không cần vé, chỉ cần trái tim còn biết nhớ là xe chịu nổ máy. Chiếc xe cà tàng lóc cóc ngược dòng năm tháng, bánh xe kêu két két như than thở vì già, băng qua những mùa mưa đã tạnh, những mùa nắng đã xa, rồi dừng ngay cái ngày hôm qua còn thơm mùi khói bếp, còn ấm hơi người, còn văng vẳng tiếng ai cười phía sau lưng. Thiệt ra, muốn về tuổi thơ đâu cần mua vé. Tui đi bằng câu chuyện, đi bằng nỗi nhớ, đi bằng những điều tưởng đã quên mà chưa bao giờ chịu mất. Trên con đường đó, tui gặp đủ kiểu người. Người bể nát như cái chén sành rớt xuống sân gạch. Người trầy trụa như trái xoài bị gió quật. Nhưng kỳ lạ lắm, trong đống mảnh vỡ của số phận, lúc nào cũng còn sót lại vài mảnh sáng, đủ để mình cúi xuống nhặt lên, lau sạch bụi đời rồi cất kỹ làm vốn liếng mang theo tới cuối cuộc đời.
Nhớ tới đó là ruột gan cồn cào. Nhớ cái thời sinh viên nghèo rớt mồng tơi, đi học mang theo cả bầu trời ước mơ, còn cái bụng thì rỗng tuếch, đánh trống còn đều hơn đội nghi thức. Trưa trưa, tiếng kẻng tan trường vừa boong một cái là mấy cái bao tử đồng loạt biểu tình, réo còn xôm hơn đám con nít thấy mẹ xách bịch bánh đi chợ về.
Bữa cơm ký túc xá nằm khiêm tốn trong cái dĩa nhôm móp méo, đen thui như cái đít nồi nội kho cá ở quê. Món chính thì quanh năm suốt tháng là tà hủ. Ăn riết tưởng mình đang tu khổ hạnh để sớm thành chánh quả. Hoạ hoằn lắm mới có một bữa cơm có thịt vào ngày học sinh, sinh viên mùng Chín tháng Giêng. Tin đó lan nhanh hơn gió. Đứa nào cũng ôm phiếu ăn chạy như sợ chậm một bước là con heo đổi ý. Thịt thì quý như vàng, ai cũng ráng dành lại bữa sau. Mà hồi đó làm gì có tủ lạnh. Mấy miếng thịt cứ thản nhiên nằm chung với không khí. Vậy mà lạ nghen, tui với đám bạn chung phòng hổng đứa nào bị Tào Tháo rượt. Không biết nhờ hên, nhờ bao tử gan lì, hay nhờ tuổi trẻ lúc đó nghèo tới mức vi trùng cũng thấy... tội nghiệp.
Lên căng tin, đứa nào cũng phải thủ sẵn cây muỗng. Quên đem theo thì chỉ còn nước luyện tuyệt kỹ "ngón diệu thủ". Đám con gái vừa ăn vừa lom khom đãi thóc, lựa từng hột cơm lẫn sạn, y chang Lọ Lem lựa đậu cho dì ghẻ. Chỉ khác là Lọ Lem còn có chim sẻ phụ, còn tụi tui chỉ có mấy cái bụng đói meo mốc mỏ làm cổ động viên. Mấy ông con trai thì khỏi nói. Thóc, sạn, cơm... vít đại. Lỡ cắn trúng cục sạn nghe "cốp" một cái cũng tỉnh bơ, coi như hôm đó... bổ sung thêm chất khoáng. Đói thì đói, chớ óc hài hước tuyệt đối không chịu suy dinh dưỡng. Người ta tức cảnh sinh tình, còn tụi tui tức mình sinh nói bậy.
Rồi "kiệt tác" truyền miệng ra đời, bẻ cong bài Thu Điếu của cụ Nguyễn Khuyến thành bản trường ca của cái bao tử:
Tô canh lạnh lẽo nước trong veo
Chiếc lá mồng tơi bé tẻo teo
Cơm nhai với sạn nghe rào rạo
Vít sạn thóc ra, đánh cái vèo!
Giờ nghĩ lại vẫn thấy mắc cười. Đám sinh viên ngày đó chưa kịp học hết cái khổ đã học xong cách cười với cái khổ. Không phải vì đời dễ, mà vì nếu không cười thì nước mắt chắc cũng đủ nấu thêm nồi canh mồng tơi.
Nhưng cười đâu có nghĩa là đời chịu thương mình.
Thi đậu đại học đã trầy da tróc vảy. Học cho xong còn trầy vi tróc vảy hơn. Đến lúc ôm tấm bằng đi xin việc mới biết đó mới là cửa ải cuối cùng. Tui đây, đường đường cử nhân, tay nâng cái bằng đại học còn thơm mùi mực, lòng ôm đầy mộng tưởng. Sau bao ngày gõ cửa khắp nơi, cuối cùng cũng được nhận vô làm... nhân viên vệ sinh của một khách sạn năm sao.
Ờ, vậy đó.
Đời nhiều khi khoái chơi chữ lắm. Đang bay thì kéo xuống. Đang cười thì chọt cho khóc. Đang mơ thì lay cho tỉnh. Ngày đầu tiên cầm cây lau nhà đi giữa đại sảnh sáng choang, tui thấy cái bóng mình phản chiếu trên nền gạch còn rõ hơn cả tấm bằng cất trong ngăn tủ. Cây lau quét bụi dưới sàn, mà cũng quét luôn chút tự ái non nớt còn sót lại của tuổi trẻ. Hôm đó, tui mới hiểu: mình học để làm người, còn đời dạy mình làm lại. Tấm bằng đâu có vô dụng, chỉ là nó chưa gặp đúng cánh cửa dành cho mình.
Giờ ngồi kể lại, tui không còn thấy tủi nữa, chỉ thấy thương. Thương cái con nhỏ ngày xưa vừa đói, vừa mệt, vừa té đau mà vẫn ráng đứng dậy, phủi quần rồi đi tiếp. Thương những bữa cơm nhiều sạn hơn thịt, nhiều tiếng cười hơn nước mắt. Và thương cái cuộc đời lạ lùng, lúc tưởng mất là đang được, lúc tưởng thua là đang học, lúc tưởng đi lạc thì hóa ra lại tìm thấy chính mình.
Bởi vậy, tui kể hoài kể mãi không phải để khoe mình từng khổ, mà để nhắc lòng rằng ai rồi cũng có một thời phải lượm từng mảnh đời bể nát mà vá lại thành cuộc sống. Điều kỳ diệu không nằm ở chỗ mình chưa từng vỡ, mà là sau bao nhiêu lần nứt toác, mình vẫn còn đủ sức ngồi đây, cười một cái rồi kể tiếp.
Còn bà con thì sao? Trong đời, có cú đau nào từng quật mình té muốn gãy sống lưng, để bây giờ mỗi lần nhắc lại, miệng cười trước... rồi mắt mới kịp cay sau?
HONG KHUU.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét